Жоспар нені түсіндіруі керек?
Зерттеу жоспары үш сұраққа жауап береді: нені зерттейсіз, бұл не үшін қажет және қалай жұмыс істейсіз? Тараулар тізімін ғана емес, зерттеудің сұрақтан негізделген жауапқа дейінгі жолын көрсету маңызды. [2]
Алдымен құжатты екі бөлікке бөлген ыңғайлы: зерттеу ойы және әрекеттер реті. Біріншісі мазмұнды талқылауға, екіншісі нақты не істеу керегін тексеруге көмектеседі. Құжаттың толық пішімі мен құрамын өз ЖОО-ңыздың тапсырмасы бойынша нақтылаңыз.
Сұрақ пен шекараны тұжырымдаңыз
Оқу мысалын алайық: әдістемелік құралдардағы студенттердің өздігінен дайындалуына қатысты кеңестерді салыстырғыңыз келеді. «Студенттердің өзіндік жұмысы» деген атау әзірге тек қызығушылық аясын көрсетеді.
Сұрақты нақтылайық: «Таңдалған құралдар семинарға дайындық пен оның нәтижесін тексеруді қалай сипаттайды?» Енді қандай құжаттар қажет екенін және қай бөліктерді салыстыру керегін анықтауға болады.
Салыстыруды бастамас бұрын құралдарды іріктеу ережесін жазыңыз: жинаққа қандай пәндер мен басылымдар кіреді, қайсысы кірмейді? Жинақты өзгерту қажет болса, себебін жоспардың жанына тіркеңіз.
Міндеттерді, материалдарды және нәтижені байланыстырыңыз
Мысалымыз үшін жұмыс кестесін құрайық. Әр жолда бір әрекет және жетекшіге көрсетуге болатын нәтиже бар. Бұл — талқылауға арналған бастапқы нұсқа; жолдардың атауы мен құрамы сіздің міндетіңізге қарай өзгереді.
| Міндет | Материалдар мен әрекет | Кезең нәтижесі |
|---|---|---|
| Жинақты анықтау | Әдістемелік құралдарды іріктеу белгілерін белгілеу | Құжаттар тізімі және қосу ережесі |
| Санаттарды бөлу | Нұсқауларды, тапсырмаларды және тексеру тәсілдерін белгілеу | Құралдарды бірдей сипаттау сызбасы |
| Материалдарды салыстыру | Әр құжат бойынша сызбаны толтыру | Ұқсастықтар мен айырмашылықтар кестесі |
| Бақылауларды талқылау | Зерттеу сұрағына қайта оралу | Нақты үзінділерге сүйенген жауап |
| Шекараны белгілеу | Жұмыста не зерттелмегенін тексеру | Тұжырымдар шектеулерінің тізімі |
↔ Кестені көлденеңінен жылжытыңыз
«Әдебиетті талдау» деген жол кезеңнің дайын екенін өздігінен көрсетпейді. Мысалымызда оны нақтылауға болады: құжаттарды жинау, санаттарды таңдау және салыстыру кестесін толтыру. Осылайша өткізіп алған әрекеттерді байқау оңайырақ.
Жұмысты тексерілетін кезеңдерге бөліңіз
Енді кестені әрекеттер ретіне айналдырайық. Салыстырудан бұрын бірдей сипаттау сызбасы, ал тұжырымдардан бұрын толтырылған деректер қажет. Күнтізбеде аяқтау күнін ғана емес, аралық талқылау уақыттарын да белгілеңіз. [1]
Ойдан талқылауға дейін
- 01Сұрақ
Не білгіміз келетінін жазамыз
- 02Жинақ
Салыстыруға арналған құжаттарды анықтаймыз
- 03Талдау
Барлық материалға бір сызбаны қолданамыз
- 04Талқылау
Бақылауларды сұрақпен байланыстырамыз
Әр кезеңнің тұсына нақты файлды немесе құжат бөлігін жазыңыз: құралдар тізімі, санаттар сызбасы, кесте, талқылау мәтіні. Жоспарда жетекші пікірлері мен кейінгі өзгерістерге орын қалдырыңыз.
Талқылау алдында жоспарды тексеріңіз
Тізімді қарап, тұжырымдалған тармақтарды белгілеңіз. Белгіленбеген тармақтарды жетекшіге қойылатын сұрақтарға айналдыруға болады.
Ғылыми жетекшіге не жіберу керек?
Сұрақты, материалдардың қысқаша сипаттамасын, жұмыс кестесін және кезеңдер ретін бір құжатқа жинаңыз. Шешуді қажет ететін мәселелер тізімін қосыңыз. Мысалы: таңдалған құралдар жеткілікті ме және оларды салыстыру санаттары қолайлы ма?
Талқылаудан кейін жоспарды жаңартып, алдыңғы нұсқаны бөлек сақтаңыз. «Не өзгерді және неге?» деген қысқа жазба мәтінмен жұмыс басталғанда келісілген шешімдерді жоғалтпауға көмектеседі.
Дереккөздер
Зерттеуді жоспарлаумен танысуға арналған материалдар:
